Skip to main content
Bydoedd Niclas Y Glais
Mae Robert Griffiths yn traddodi Darlith Coffa TE Nicholas (‘Niclas y Glais’) ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol eleni. Dyma grynodeb o’r darlith
Methiant goresgyniad y Bae Moch, 1961

GANWYD NICLAS ym 1879 pan oedd imperialaeth yn lledaenu ar draws y rhan fwyaf o’r byd, dan arweiniad cyfalaf monopoli Prydain ond hefyd pan oedd cyfalaf America a’r Almaen fwyfwy yn mynnu eu lle yn yr haul.

Roedd y Raj Prydeinig yn nesáu at ei anterth, tra bod darostwng Affrica gan Brydain ar fin ei gwblhau.

Dechreuodd Niclas ei fywyd yng Nghrymych, gogledd Sir Benfro, ychydig i’r gogledd-orllewin o faes glo De Cymru. Erbyn hynny, roedd glo stêm Cymreig yn pweru llynges ymerodrol Prydain.

The 95th Anniversary Appeal
Support the Morning Star
You have reached the free limit.
Subscribe to continue reading.
Similar stories
Plaid Cymru's newly elected Senedd member Lindsay Whittle speaks during a rally at Caerphilly Castle after victory for the party in the Caerphilly Senedd by-election, October 24, 2025
Wales / 28 February 2026
28 February 2026
LEGEND: (L to R) Gareth Miles in December 2021; Cymdeithas yr Iaith's first protest on Trefechan Bridge, Aberystwyth on January 7 1963 / Pics: (L to R) Eiry Miles/CC; Geoff Charles/CC
Features / 24 January 2026
24 January 2026

MEIC BIRTWISTLE offers an appreciation of the renaissance man GARETH MILES

Eisteddfod 2025
Wales / 5 August 2025
5 August 2025